Haritaları doğru okumamız ve Dünya haritasına, haliyle bildiğimiz Dünya’ya, olan bakışımızı düzeltmemiz için bilmemiz gereken yöntem: Merkatör Projeksiyonu.

Öncelikle nedir Merkatör Projeksiyonu?

Gerardus Mercator tarafından 1569 yılında üretilmiş olan harita projeksiyonu modelidir.

Merkatör Projeksiyonu 3D bir cisim olan Dünya haritasının 2D olarak kâğıda geçirilmesi sırasında uygulanan projeksiyon yöntemidir. En sık kullanılan yöntem olması nedeniyle gördüğümüz çoğu harita Merkatör Projeksiyonu ile çizilmiştir.  Bu nedenle bu yöntemden kaynaklanan bazı kıtasal boyut bozuklukları çoğumuz tarafından Dünya’nın gerçek ölçekli, birebir boyut kıyaslamalarını yansıtan hali olarak algılanmaktadır.

Mesela bildiğimiz 2 boyutlu haritalar üzerinde Rusya devasa bir ülkedir. Peki acaba 3 boyutlu kürede gerçekten de öyle midir? Yoksa bu yalnızca haritalama yönteminin getirdiği bir yanılsama mıdır?

Aslen Merkatör Projeksiyonu’ndan kaynaklanan bir nedenle Dünya haritasında kutuplara yakın bölgeler şekil bozukluğuna sahip olarak daha büyük çizilmektedir ve biz, haritayı doğru okumayı bilmeyenler, yanlışı doğru görmekteyiz. Örneğin, Rusya’yı Afrika kıtası ile kıyaslarken yanlış bilgilere sahip olmaktayız (Hayır, Rusya daha büyük değil).

O halde ne yapacağız, bu yazı bunun için var. Unutmadan, meraklısına, diğer projeksiyon yöntemleri olarak Miller, Eckert IV, Molveide, Winkel vb. önermiş olalım.

Öncelikle nasıl yapılır?

Merkatör Projeksiyonu’nda üç boyutlu küresel (tamam geoid) Dünya’nın ekvatoruna teğet bir silindir geçtiği düşünülür. Bildiğimiz haritalar da silindirin yüzeyi açılarak oluşturuluyor. Bu yöntemle yalnızca ekvatora yakın bölgeler için doğruya yakın boyutlar elde edilirken ekvatordan aşağı ve yukarı yönlü uzaklaştıkça aslında küre üzerinde bulunan görüntülerin silindirik düzleme resmedilmesi nedeniyle daha büyük boyutlu gösterimler oluşuyor. (“Düşünemedi.” olmamamız için yazının sonunda konuya ait bir video var).

haritalama

Silindir, Polar ve Konik olmak üzere üç farklı projeksiyon örneği

Dünya haritası üzerine paralel ve meridyen çizgilerini yerleştirirsek Merkatör Projeksiyonu ile çizilmiş haritalarda paralel ve meridyenler birbirine dik, meridyenler birbirine eşit aralıklı ve düz çizgiler ile gösterilirken paraleller kutuplara doğru gittikçe birbirinden uzaklaşır. Paralellerin uzaklaşması ile ekvatordaki ölçek 80. paralel dairesinde 6 katına çıkar. Bu nedenle kutuplara yakın çizimler boyut farklılığına sahip olmaktadır.

Bu yanılsamaya rağmen en sık kullanılan yöntem olma sebebi özellikle gelişmiş navigasyon sistemlerinin olmadığı dönemlerde harita üzerinde düz çizgiler ve açılar çizilmesi konusunda kolaylık sağlaması ile denizciler tarafından tercih edilmiş olmasıdır.

 

Sonuç olarak, Afrika, Grönland’dan 14 kat büyük olmasına; Brezilya, Alaska’dan 5 kat büyük olmasına rağmen bu ülkeler haritada neredeyse aynı boyutta görünürler. Rusya ile Afrika kıtası neredeyse aynı boyutlu görünür hatta Rusya alır gibi durur. Kuzeye yakın olması sebebiyle Finlandiya, Hindistan’dan daha büyük görünür ama aslında Hindistan, Finlandiya’dan daha büyüktür.

 

Şimdi ise bunlara bir bakalım. İşte, Rusya Ekvator’a yaklaştığında aynı projeksiyonla sahip olacağı boyut;

haritalama

Yada Türkiye Rusya’da olsaymış, “Ooo, iyiymiş.”;

türkiye

Bu gibi bilgileri simüle edebilmeniz ve gözlerinizle, ”Ne oluyor, neden Rusya Afrika’nın ortasına getirince mini minicik kalıyor?” diyebilmeniz için sizleri thetruesize.com ‘a davet ediyorum.

Türkiye’yi kutuplara doğru sürükleyip milli duyguları kabartmaca serbest.

 

Burada ise vizyonu 100 milyon katlayacak olan animasyonumuz;

Sevgiyle kalın.

 

Yorumlar

yorum